WHATSAPP İHBAR
Türkiye’de sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçilerin, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından kaza günü itibarıyla re’sen sigortalı yapılması uygulaması, zaman zaman kamuoyunda tartışmalara konu olsa da uzmanlara göre güçlü bir sosyal devlet refleksinin somut örneği niteliğini taşıyor. Bu uygulama, işçinin uğradığı hak kayıplarının önüne geçerek, hem kendisinin hem de ailesinin sosyal güvenlik sistemine hızlı bir şekilde dahil edilmesini sağlıyor.
Kamuoyunda sıklıkla dile getirilen “SGK sadece bir gün sigorta yapıyor” eleştirisinin ise yanlış bir algıdan kaynaklandığı belirtiliyor. Yetkililer, re’sen tescil işleminin yalnızca ilk kayıt olduğunu, inceleme tamamlandıktan sonra işçinin fiilen çalıştığı tüm günlerin geriye dönük olarak sisteme işlendiğini vurguluyor. Böylece sigortasız çalışanın tüm sosyal güvenlik hakları eksiksiz biçimde tesis ediliyor.
İş kazası meydana geldiğinde sosyal güvenlik denetmenleri ve müfettişler devreye girerek kapsamlı bir inceleme yürütüyor. Çalışanın ne zamandır işyerinde bulunduğu, ücret bilgileri, kazanın oluş şekli ve sorumlular detaylı biçimde araştırılıyor. Tanık beyanları, işyeri kayıtları ve görüntüler incelendikten sonra hazırlanan rapor doğrultusunda kazanın hukuki niteliği belirleniyor ve sosyal güvenlik işlemleri resmen başlatılıyor.
Ölümle sonuçlanan kazalarda ise SGK, hak sahiplerine ölüm geliri ve şartlar uygunsa ölüm aylığı bağlayarak aileyi gelir güvencesine kavuşturuyor. Ayrıca cenaze ödeneği de aileye sağlanıyor. Sistemin önemli bir diğer yönü ise yapılan tüm ödemelerin kusurlu işverene rücu edilmesi. Böylece kamunun zararı işveren tarafından karşılanırken işçi ve ailesi mağdur edilmemiş oluyor.
Uluslararası örneklerle karşılaştırıldığında Türkiye’nin modeli dikkat çekiyor. ABD ve İngiltere gibi ülkelerde iş kazası ödemeleri çoğunlukla özel poliçelere bağlıyken, poliçe bulunmaması hâlinde işçilerin ciddi hak kayıpları yaşadığı biliniyor. Türkiye’de ise sigortasız bir çalışan bile iş kazası geçirdiğinde devlet güvencesi altına alınarak sosyal koruma mekanizması devreye giriyor.
Uzmanlar, bu yapının özünün “işçiyi merkeze alan sosyal devlet anlayışı” olduğunu belirtiyor. Uygulama, hem mağduriyeti önleyen hem de kusurlu işvereni sorumlu tutan dengeli bir sistem olarak öne çıkıyor.
