Anayasa Mahkemesi’nin yoksulluk nafakasına ilişkin kararı Resmî Gazete’de yayımlandı. Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve nafakanın “süresiz olarak” istenebilmesine imkan tanıyan ibareyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. İptal hükmünün yürürlüğe girişi ise dokuz ay ertelendi.
Buna göre mevcut düzenleme 30 Haziran 2027’ye kadar uygulanmaya devam edecek. Bu tarihe kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yeni yasal çerçeveyi belirlemesi bekleniyor.
AYM nafakayı tamamen kaldırmadı
AYM’nin kararı yoksulluk nafakası kurumunun tamamını ortadan kaldırmıyor. İptal edilen bölüm, nafakanın kanunda herhangi bir süre sınırı bulunmadan “süresiz olarak” istenebilmesine ilişkin ifade.
Mahkeme, boşanma sonrasında ekonomik açıdan zor durumda kalan kişinin korunması ile nafaka yükümlüsünün maddi ve manevi varlığının korunması arasında dengeli bir düzenleme yapılması gerektiğine dikkat çekti.
AYM’ye göre yeni düzenlemede nafakanın süresi belirlenirken evliliğin süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile kendi geçimini sağlama kapasitesi gibi unsurlar dikkate alınabilecek.
İptal kararı 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek
AYM, kararını 4 Haziran 2026’da verdi. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Mahkeme, iptal hükmünün yayım tarihinden itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.
Bu nedenle yeni düzenlemenin yürürlüğe gireceği tarih 30 Haziran 2027 olacak.
AYM’nin dokuz aylık süre tanımasının amacı, yasama organına yeni düzenleme yapabilmesi için zaman bırakmak.
Mevcut nafaka kararları kendiliğinden sona ermiyor
AYM’nin iptal kararı, mevcut nafaka kararlarının Resmî Gazete’de yayımlandığı gün otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmiyor.
Mevcut hukukta yoksulluk nafakasının kaldırılması veya değiştirilmesi Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesindeki şartlara bağlı. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü halinde nafaka kendiliğinden sona erebilir. Yoksulluğun ortadan kalkması, haysiyetsiz hayat sürme veya evlilik birliği varmış gibi fiilen yaşama gibi durumlarda ise kanundaki şartlara göre nafakanın kaldırılması gündeme gelebilir.
Yeni düzenlemede süre ve ölçütler belirlenecek
AYM’nin kararında, yoksulluk nafakasının somut olayın koşullarına göre belirli bir süreyle sınırlandırılabilmesinin mümkün olduğu belirtildi.
Mahkeme, bazı durumlarda nafakanın yaşam boyu devam etmesine de imkan tanınabileceğini ifade etti. Bunun için yeni düzenlemede açık ve öngörülebilir kriterlerin belirlenmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Bu nedenle evliliğin süresi kadar nafaka, belirli bir süreyle nafaka, belirli aralıklarla yeniden değerlendirme veya özel durumlarda daha uzun süreli nafaka gibi modeller kamuoyunda tartışılabilir. Fakat bunların hiçbiri şu an yürürlükte olan yeni bir yasal düzenleme değil.
Çocuk için ödenen iştirak nafakası karar kapsamında değil
AYM’nin iptal kararı, çocuk için ödenen iştirak nafakasına ilişkin bir düzenleme getirmiyor.
Kararın konusu, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde düzenlenen yoksulluk nafakasındaki “süresiz olarak” ibaresiyle sınırlı.
Kesin düzenleme Meclis’teki çalışmayla netleşecek
AYM’nin kararıyla birlikte yoksulluk nafakasının geleceğine ilişkin yeni bir yasal düzenleme ihtiyacı ortaya çıktı. Mahkeme, kanun koyucuya belirli bir model dayatmadı. Yeni sistemde sürelerin ve hangi koşullarda nafakanın daha uzun süre devam edeceğinin kanunla açık şekilde belirlenmesi gerekecek.
Kesin süreler ve uygulanacak kriterler, TBMM’de yapılacak yasal düzenlemenin ardından netleşecek.
