İran ile Avrupa Arasında Nükleer Görüşmeler 25 Temmuz’da İstanbul’da Yeniden Başlayacak

İran devlet televizyonu ve İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi tarafından yapılan açıklamaya göre, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmanın Avrupalı taraflarının talebi üzerine, İran ile İngiltere, Fransa ve Almanya arasında yeni bir nükleer görüşme turu düzenlenmesi kararlaştırıldı. Kritik görüşmelerin adresi ise İstanbul olacak.

İstanbul’da Diplomasi Trafiği Yoğunlaşıyor

25 Temmuz Cuma günü gerçekleşecek görüşmelerde İran’ı Dışişleri Bakan Yardımcıları Mecid Tahtrevançi ve Kazım Garibabadi temsil edecek. Taraflar, daha önce 16 Mayıs’ta yine İstanbul’da bir araya gelmiş, ABD ile İran arasında süren dolaylı müzakereler çerçevesinde istişarelerde bulunmuştu.

İsrail’in Saldırıları Görüşmeleri Sekteye Uğratmıştı

Hatırlanacağı üzere, 13 Haziran’da İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında ABD ile İran arasındaki diplomatik temaslar askıya alınmış, Avrupa ile sürdürülen nükleer görüşmeler de durdurulmuştu. Bu nedenle 25 Temmuz’daki toplantı, sürecin yeniden canlandırılması açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Tetik Mekanizması Endişesi: Zaman Daralıyor

İran tarafı, 2015 tarihli nükleer anlaşmanın “tetik mekanizması” (snapback) olarak bilinen ve BM yaptırımlarını yeniden devreye sokabilecek madde konusunda Avrupa’nın hamle yapmasından endişe ediyor. Bu mekanizmanın süresi 18 Ekim’de sona erecek. Eğer bu tarihe kadar anlaşmada somut ilerleme sağlanamazsa, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın yaptırımları geri getirme yoluna gidebileceği belirtiliyor.

2015’te İmzalanan Nükleer Anlaşma ve ABD’nin Çekilmesi

14 Temmuz 2015’te imzalanan anlaşma, İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması karşılığında ekonomik yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. Ancak ABD, 2018 yılında anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmiş ve İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya başlamıştı. Bu gelişmeler sonrasında İran, anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini kademeli olarak durdurmuş ve yüksek seviyeli uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yönelmişti.

Avrupa’nın Snapback Tehdidi ve İran’ın Tepkisi

Anlaşmada yer alan “snapback” maddesi, İran’ın yükümlülüklerini ihlal etmesi durumunda BM yaptırımlarının geri getirilmesine imkan tanıyor. İngiltere, Fransa ve Almanya, bu maddeyi devreye sokabileceklerini belirtmişti. İran Dışişleri Bakanlığı ise Avrupa’nın bu konuda hukuki bir zemine sahip olmadığını ve anlaşmanın temel ilkelerini ihlal ettiklerini savunuyor.