8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün kökeni, 19. yüzyılın ortalarından itibaren kadın işçilerin daha iyi çalışma koşulları, seçme ve seçilme hakkı ile eşitlik mücadelesine dayanmaktadır. Bu özel günün tarihsel gelişimi tek bir olaydan ziyade, bir dizi önemli gelişmenin sonucunda şekillenmiştir:
1. New York Dokuma İşçileri Grevi (1857)
Anlatıların çoğunda 8 Mart’ın temeli, 1857 yılında New York’taki bir tekstil fabrikasında çalışan kadın işçilerin grevine dayandırılır. İşçiler; günlük 16 saati bulan çalışma sürelerini azaltmak, ücretleri iyileştirmek ve insani çalışma koşulları talep etmek için grev başlatmış, bu süreçte çıkan olaylarda çok sayıda kadın işçi hayatını kaybetmiştir.
2. İlk “Kadınlar Günü” Kararı (1908-1909)
- yüzyılın başında mücadele daha örgütlü bir hal aldı:
- 1908: New York’ta yaklaşık 15 bin kadın, daha kısa çalışma saatleri, daha iyi maaş ve oy hakkı talebiyle yürüdü.
- 1909: Amerika Sosyalist Partisi’nin ilanıyla ABD’de ilk “Ulusal Kadınlar Günü” 28 Şubat’ta kutlandı.
3. Uluslararası Öneri: Clara Zetkin (1910)
Dünya Kadınlar Günü’nün uluslararası bir kimlik kazanması, 1910 yılında Kopenhag’da düzenlenen 2. Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı ile oldu. Alman sosyalist Clara Zetkin, kadınların haklarını savunmak adına her yıl bir “Kadınlar Günü” düzenlenmesi önerisini sundu ve öneri oy birliğiyle kabul edildi.
4. 8 Mart Tarihinin Netleşmesi (1917)
Tarihin 8 Mart olarak sabitlenmesinde, 1917’de Çarlık Rusyası’nda kadınların başlattığı protestolar etkili olmuştur. Jülyen takvimine göre 23 Şubat’a denk gelen (Miladi takvimde 8 Mart) bu grev, Rus Devrimi’nin de fitilini ateşleyen olaylardan biri kabul edildi ve bu tarih dünya genelinde sembol haline geldi.
5. Birleşmiş Milletler Kararı (1977)
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, 16 Aralık 1977 tarihinde 8 Mart’ın “Dünya Kadınlar Günü” olarak kutlanmasını resmen kabul etti. BM’nin bu kararıyla birlikte gün, ideolojik sınırları aşarak tüm dünyada evrensel bir nitelik kazandı.
